ENSO và vấn đề sức khỏe: El Niño 2015-16 có thể là nguyên nhân gây ra bùng phát dịch bệnh trên toàn cầu

Đăng ngày: 26-02-2019 | Lượt xem: 240
Đã có nhiều thảo luận nhiều về những tác động của ENSO đối với thời tiết và trên toàn cầu, nhưng thực tế ENSO cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân.

Đã có nhiều thảo luận về những tác động của ENSO đối với thời tiết và trên toàn cầu, nhưng thực tế ENSO cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân. Trên thực tế, ENSO có thể ảnh hưởng đến sự bùng phát của nhiều loại bệnh như bệnh dịch tả và bệnh dịch hạch. Một nhóm các nhà khoa học đa quốc gia do Tiến sĩ Assaf Anyamba thuộc Hiệp hội nghiên cứu không gian của các trường đại học USRA tại trung tâm  Hàng không  quốc gia Goddard của NASA gần đây đã kết hợp hiểu biết về những căn bệnh này với các dự báo về ENSO theo mùa để đưa ra cảnh báo sớm về sự bùng phát bệnh có thể xảy ra trên toàn cầu. Những cảnh báo này đã được chứng minh là khá chính xác trong giai đoạn El Niño 2015-16.

Liệu ENSO có thực sự ảnh hưởng đến sức khỏe toàn cầu?

Câu trả lời là đúng vây, nhưng làm thế nào ENSO có thể ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Vấn đề này khá phức tạp nhưng câu trả lời ngắn gọn đó là chính nhiệt độ và lượng mưa do ENSO gây ra có thể làm thay đổi môi trường sống của những sinh vật chủ truyền bệnh, như muỗi hoặc động vật gặm nhấm, hoặc tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các bệnh truyền qua đường nước, như dịch tả. Ví dụ, cả hạn hán và lũ lụt do ENSO gây ra có thể tạo điều kiện cho dịch tả bùng phát ở châu Phi, hạn hán có thể khiến mọi người thiếu hụt nguồn nước trong khi lũ lụt có thể làm ô nhiễm nước uống. Ở các vùng nhiệt đới như Brazil và Đông Nam Á, hạn hán và nhiệt độ trên mức bình thường do El Niño gây ra có thể làm thay đổi môi trường sống và vòng đời của muỗi mang bệnh sốt xuất huyết, khuếch đại dịch bệnh. Và tại khu vực Four Corners ở miền tây nam Hoa Kỳ, điều kiện ẩm ướt của El Niño có thể làm tăng số lượng bọ chét và vật chủ của chúng, như chuột, từ đó có thể gây ra dịch bệnh dịch hạch.

Hệ thống cảnh báo sớm

Một hệ thống cảnh báo dịch bệnh mới đã được khởi xướng vào năm 2014. Nhóm nghiên cứu đã theo dõi chặt chẽ các dự báo ENSO theo mùa của NOAA, cũng như dự báo lượng mưa từ Hiệp hội Multimodel Bắc Mỹ để xác định sự bùng phát của các bệnh nhạy cảm với khí hậu. Ngoài ra, nhóm nghiên cứu đã thu thập một lượng lớn dữ liệu dịch bệnh toàn cầu theo tuần để xác định xem liệu sự bùng phát của dịch bệnh có trùng khớp với dự báo hay không. Dựa trên tất cả các thông tin này, nhóm đã đưa ra cảnh báo sớm theo tháng hoặc quý về nguy cơ mắc các bệnh cụ thể ở các khu vực cụ thể. Thông tin này đã được chia sẻ với các đối tác liên bang và cộng tác viên quốc tế. Dữ liệu do nhóm nghiên cứu thu thập đã kiểm chứng cho nhiều cảnh báo: dịch tả bùng phát ở miền đông châu Phi, sốt xuất huyết xảy ra thường xuyên hơn ở Brazil và Đông Nam Á, cả hantavirus và bệnh dịch hạch đều phổ biến hơn mức bình thường ở Colorado và Mexico.

Nguy cơ bùng phát một số dịch bệnh tại các khu vực cụ thể

Nguồn: NOAA

Tuy nhiên, có bằng chứng cho thấy ít nhất một loại bệnh dịch đã được ngăn chặn. Trong các trận dịch sốt Rift Valley trước đây ở Đông Phi, nhiễm trùng vật nuôi là nguyên nhân gây ra dịch bệnh. Vật nuôi có thể truyền bệnh cho một số loài muỗi và truyền trực tiếp cho người qua sữa và máu. Để đối phó với dịch bệnh này, các quan chức đã thực hiện một chương trình tiêm phòng hàng loạt cho vật nuôi nhưng không có vắc-xin cho người. Các khảo sát năm 2016 cho thấy, mặc dù số lượng muỗi mang dịch bệnh ngày càng tăng, không có dịch bệnh ở người hay động vật nào được phát hiện, đây là một dấu hiệu rõ ràng về sự thành công của nhóm.

Biến pháp tiếp theo là gì?

Nhóm nghiên cứu đã đưa ra cảnh báo cuối cùng của họ vào tháng 5 năm 2016, khi El Niño rơi vào giai đoạn suy giảm. Tuy nhiên, tiếp nối thành công trước, họ đã tiếp tục thu thập và lưu trữ dữ liệu về tỷ lệ mắc bệnh toàn cầu. Mục đích là để thiết lập các hồ sơ bệnh dài hạn cho con người hiểu biết toàn diện hơn về mối quan hệ giữa tỷ lệ mắc bệnh trên toàn cầu và biến đổi khí hậu. Thông tin này cũng hỗ trợ khả năng của nhóm nghiên cứu để đưa ra các cảnh báo sớm. Nhóm nghiên cứu cũng phối hợp với các đối tác trong NOAA. Những mối quan hệ này sẽ cung cấp nhiều thông tin hữu ích cho nhóm trong việc theo dõi và dự báo các dịch bệnh toàn cầu. Ngoài ra, thông tin về ENSO sẽ luôn được cập nhật để nhằm đưa ra những cảnh báo sớm nhất khi một El Nino mới bắt đầu.

Biên dịch tin bài: Thanh Tâm

Nguồn: NOAA

https://www.climate.gov/news-features/blogs/enso/enso-and-your-health-how-2015-16-el-ni%C3%B1o-led-early-warnings-global-disease

  Ý kiến bạn đọc

Tin tức liên quan: